Saturday, August 15, 2020

saida mak Edukasaun tuir peritus

 

 







SAIDA MAK EDUKASAUN

Edukasaun mak hanesan prosesu fasilitador ida ba aprendizajen, ka akizisaun ba konesimentu (Knowledge), abilidade (Skill), valór (Value), fiar (Belief), inklui mos métodu husi Edukasaun sira nebe, atu hato'o istoria, halo diskusaun, hanorin, fo formasaun no halo peskiza ne ' ebé orientada.

Edukasaun mos hanesan bloku konstrusaun ida nebe  importante liu ba progresu ekonómia no dezenvolvimentu ba nasaun.

Edukasaun bele hamosu dezenvolvimentu social tuir sinál tempu ne’ebé iha. Dezenvolvimentu social depende ba sistema edukasaun ne’ebé forte. Tanba edukasaun hanorin oinsá resolve problema ho dalan hanoin edukativu no konsiensia hodi hamosu mudansa no Edukasaun mak sai save ba dalan desenvolvimentu futuru nasaun nian, no sai hanesan naroman ba nasaun nia futuru.

 

. Edukasaun ne’e rasik sei  fahe ba parte Tolu mak tuir mai ne’e:

Edukasaun Informal

Edukasaun Formal

Edukasaun Non Formal

Saida mak ita hetan husi edukasaun Informal?

 

Edukasaun Informal hanesan edukasaun ida nebe sai sentru ba edukasaun hotu tanba eduksaun hahu husi ita nia uma laran hodi sai ba liur.

Edukasaun Informal hahu husi ita nia inan aman no familia hotu nebe mak fo hanorin ita konaba etika e moral, personalidade no konsensia atu hodi kompleta ita ba edukasaun formal.

Edukasaun informal mos sai hanesan dalan ida ba edukasaun formal nian tanba molok ita atu ba edukasaun formal ita sempre hetan uluk edukasaun informal.

Edukasaun Informal mos sai hanesan faktor ida nebe importante tebes ba desenvolvimento tanba liu husi eduksaun informal mak ita bele atu hadiak iha eduksaun formal nian.

 

Saida mak ita presija atu hatene husi edukasaun Formal?

 

Edukasaun Formal hanesan Edukasaun ida nebe forma ita atu hetan susecu tanba edukasaun formal ita hetan husi Escola no hahu husi Pre-Primaria,Ensino Basico,Secundario  too nivel Univerdidade.

Edukasaun formal hanesan edukasaun ida nebe ajuda ema hotu ba moris diak iha futuru, liu husi edukasaun formal nebe ita hetan  iha escola sai hanesan osan mean ida ba ita atu luta hodi hetan no alkansa ita nia mehi nebe mak ita mehi ona iha ita nia moris.

Edukasaun Formal sempre forma husi Escola,Professores no Estudante, iha buat tolu nee mak sei forma ita sai matenek no kontribui ba desenvolvimento nasaun nian iha futuru.

 

Saida mak Edukasaun Non Formal fo ba ita?

 

Edukasaun Non Formal hanesan Edukasaun ida nebe mai husi Grupo, ONG no Instituisaun sira hodi fo seminario, treinamentu ou kursu ba ema hotu hodi hasae kualidade Edukasaun Formal nian..

Edukasaun Non Formal mos hanesan Edukasaun ida nebe bele ajuda ema hotu atu aumenta ita nia kapasidade no konesimento iha area saida deit mak ita presija no  hakarak atu aprende.

Edukasaun Non Formal oferece ba ema hotu liu husi Kursu Lingua,Siencia Teknologia no Siencia sira seluk hodi prepara ema hotu atu hetan kampu de trabalhu no kria kampu de trabalhu ba sira nia aan rasik.

Edukasaun Non Formal mos fo seminario no treinamentu ba ema hotu atu haklean ema nia konesemento no aumenta ema nia mentalidade iha edukasaun formal nian.

 

 

. Pilares haat ba edukasaun, tuir UNESCO mak :

Learning to know (Aprende atu hatene)

Learning to do (Aprende atu halo buat ida)

Learning to be (Aprende atu sai buat ida)

Learning to live together (Aprende atu moris hamutuk)

 

1. Learning to know (Aprende atu hatene)

 

To provide the cognitive tools required to better comprehend the world and its complexities, and to provide an appropriate and adequate foundation for future learning.

 

2. Learning to do (Aprende atu halo buat ida)

To provide the skills that would enable individuals to effectively participate in the global economy and society.

 

 3. Learning to be (Aprende atu sai buat ida)

To provide self analytical and social skills to enable individuals to develop to their fullest potential psycho-socially, affectively as well as physically, for a all-round ‘complete person.

 

 4. Learning to live together (Aprende atu moris hamutuk)

To expose individuals to the values implicit within human rights, democratic principles, intercultural understanding and respect and peace at all levels of society and human relationships to enable individuals and societies to live in peace and harmony.

 

Saturday, February 22, 2020

Sigla husi multimedia

BIOS

BIOS, singkatan dari Basic Input Output System, dalam sistem komputer IBM PC atau kompatibelnya (komputer yang berbasis keluarga prosesor Intel x86) merujuk kepada kumpulan rutin perangkat lunak yang mampu melakukan hal-hal berikut:
  1. Inisialisasi (penyalaan) serta pengujian terhadap perangkat keras (dalam proses yang disebut dengan Power On Self Test, POST)
  2. Memuat dan menjalankan sistem operasi
  3. Mengatur beberapa konfigurasi dasar dalam komputer (tanggal, waktu, konfigurasi media penyimpanan, konfigurasi proses booting, kinerja, serta kestabilan komputer)
  4. Membantu sistem operasi dan aplikasi dalam proses pengaturan perangkat keras dengan menggunakan BIOS Runtime Services.
BIOS menyediakan antarmuka komunikasi tingkat rendah, dan dapat mengendalikan banyak jenis perangkat keras (seperti keyboard). Karena kedekatannya dengan perangkat keras, BIOS umumnya dibuat dengan menggunakan bahasa rakitan(assembly) yang digunakan oleh mesin yang bersangkutan.
Istilah BIOS pertama kali muncul dalam sistem operasi CP/M, yang merupakan bagian dari CP/M yang dimuat pada saat proses bootingdimulai yang berhadapan secara langsung dengan perangkat keras (beberapa mesin yang menjalankan CP/M memiliki boot loadersederhana dalam ROM). Kebanyakan versi DOS memiliki sebuah berkas yang disebut "IBMBIO.COM" (IBM PC-DOS) atau "IO.SYS" (MS-DOS) yang berfungsi sama seperti halnya CP/M disk BIOS.

Kepanjangan USB

Kepanjangan USB berikut inilah kepanjangan USB singkatan kepanjangan USB apa kepanjangan USB - Kepanjangan USBUniversal Serial Bus (USB) adalah standar bus serial untuk perangkat penghubung, biasanya kepada komputer namun juga digunakan di peralatan lainnya seperti konsol permainan, ponsel dan PDA. 


VGA, singkatan dari Video Graphics Adapter, adalah standar tampilan komputer analog yang dipasarkan pertama kali oleh IBM pada tahun 1987. Walaupun standar VGA sudah tidak lagi digunakan karena sudah diganti oleh standar yang lebih baru, VGA masih diimplementasikan pada Pocket PC. VGA merupakan standar grafis terakhir yang diikuti oleh mayoritas pabrik pembuat kartu grafis komputer. Tampilan Windows sampai sekarang masih menggunakan modus VGA karena didukung oleh banyak produsen monitor dan kartu grafis.

Friday, January 31, 2020

Orasaun ruma

Tamba sinal santa Krus Na’i Maromak hasai ami hosi buat aat hotu. Hodi Padre, hodi Filho, hodi Espiritu Santu nia naran. Amen.

Graças e louvores se deem a todo momento ao Santíssimo e Diviníssimo Sacramento. 
Na’i, ha’u nia Maromak, ha’u fiar, ha’u adora, ha’u hein, ha’u hadomi Ita Boot. Ha’u husu perdua ba ema sira nebe la fiar, la adora, la hein, la hadomi Ita Boot.

Angelus

Nai Maromak nia Anju hodi Na’i Maromak nia lian ba Maria
Nia kous dadaun tamba Espiritu Santu nia grasa (Ave Maria)
Hau nee Nai Maromak nia atan deit
atu halo tuir duni ita boot nia lia (Ave Maria)
Maromak Filho halo an ba mane
Nia mai moris duni hamutuk ho ita (Ave Maria)
Maromak nia Inan Santa, harohan mai ami ata
ami atu bele hetan Jesus Kristu nia rahun diak
Orasaun: Nai Maromak, ami ata husu ba ita boot atu haraik ita boot nia grasa mai ami nia klamar. tuir anjo nia lian ami hatene lolos katak ita boot nia Oan halo an ba Mane. tan nia terus too mate iha krus, ami harohan ba ita boot, halo ami ata moris fali atu ba iha lalehan. Ami husu nee tamba ami nia Nai Jesus Kristu. Amen

ORASAUN DADER NIAN

Ha’u nia Maromak, ha’u adora Ita boot, ha’u hadomi Ita Boot, ho ha’u nia laran tomak. Ha’u agradese Ita Boot tanba Ita Boot mak halo ha’u moris, halo ha’u sarani, halo ha’u deskansa iha kalan ida ne’e. Buat hot-hotu ha’u halo iha loron ne’e ha’u hasa’e ba Ita13
Boot, Na’i Maromak halo ha’u moris ohin ne’e hodi tuir deit Ita Boot nia hakarak, hodi buka deit Ita Boot nia gloria. Dada ha’u sai hosi sala no hosi buat aat hotu. Haraik Ita Boot nia grasa ho Ita Boot nia bensa mai ha’u, ba ha’u nia parente sira no ba ema hot-hotu. Amen.

AKTU DE FE ESPERANSA NO KARIDADE

Ha’u nia Maromak, ha’u fiar no hein metin Ita Boot, ha’u hadomi Ita Boot liu sasan hot-hotu no hadomi maun alin sira nudar ha’u an rasik tanba Ita Boot.

AKTU DE KONTRISAUN

Ha’u nia Maromak, ha’u hanoin ho laran moras sala hot-hotu ha’u halo ona kontra Ita Boot diak liu, nebe halo diak deit mai ha’u. Ha’u hasa’e lialos ba Ita Boot, hodi Ita Boot nia grasa, lakohi sala tan. Ha’u husu barak Ita Boot perdua ha’u, tanba Ita Boot laran diak ho tanba ha’u nia Na’i Jesus Kristu terus to’o mate tanba ha’u.

ORASAUN BA ANJU HEIN ITA

Na’i Maromak nia Anju Santu, hein didiak ha’u. Ukun ha’u nafatin, halo ha’u tuir diak deit tanba Na’i Maromak rasik mak entrega ha’u iha ita boot nia liman. Amen.    

ORASAUN BA SANTU PADRE

Ita harohan ba ita nia Amo Papa, Santu Padre Fransisco I
Na’i haraik isin diak ba nia, hametin no tahan nia. 14
Orasaun: Maromak sarani hotu nia Bibi atan no mata dalan; hateke ho laran diak ba ita atan, Amo Papa Fransisco I, nebe Ita Boot mak fihir nudar Ita Kreda nia Bibi atan. Haraik atu povu nebe nia ukun simu didiak nia liafuan no esemplu sira, atu nune’e, nia bele to’o moris rohan laek hamutuk ho bibi luhan tomak nebe Ita Boot hameno ba nia. Ami harohan ne’e hodi ami Na’i Jesus Kristu hamutuk ho Espiritu Santu. Amen.

ORASAUN ATU HUSU VOKASAUN

Jesus futar Fuan iha Eukaristia, Nailulik boot rohan laek: tanba Ita Boot nia domin laran luak, ami husu atu tulun familia sai santu; nune’e, hanesan viveiro diak ida, bele naburas vokasaun barak ba Ita nia Kreda. Haraik mos nailulik barak mai ami, nailulik sira nakonu ho Ita Boot nia Espiritu, manas ho Ita Boot nia Karidade atu buka deit Ita Boot nia reinu iha rai ne’e no Ita Boot nia gloria iha Lalehan.
Oh Jesus, Maksoin mundu nian.
Haraik santidade ba ita nia nailulik sira.
Oh Maria, Klero nia Liurai Feto. Haraik nailulik barak no santu ba Ita nia Kreda.

SALVE LIURAI FETO

Salve Liurai Feto, Inan hanoin ami, ami nia rahun diak, ami nia esperansa, salve. Ami ata Eva nia oan des-terradu, hasa’e ami nia lia ba Ita Boot; hodi tanis ami husu deit Ita Boot tulun ami ata iha tanis fatin ne’e. Ne’e duni, ami nia Advogada, fila mai ami ata Ita Boot nia matan diak. Desterro ne’e hotu, hatudu mai15 ami ata Ita Boot nia Oan benditu Jesus. Ou clemente, ou piedosa, ou doce Virjem nafatin Maria!
Maromak nia Inan Santa, harohan mai ami ata.
Ami atu bele hetan Jesus Kristu nia rahun diak. Amen.

ORASAUN BA KLAMAR SIRA IHA PURGATORIU

Na’i Maromak, fo sira hetan rahun diak nafatin.
       Halo Ita Boot nia naroman leno sira nafatin.
Halo sira descansa ho paz.
       Amen.

ORASAUN KALAN NIAN

Ha’u nia Maromak, ha’u ata adora Ita Boot ho ha’u nia laran tomak. Ha’u agradese Ita Boot tanba Ita Boot halo ha’u, halo mos ha’u sai sarani, halo ha’u moris loron ida ne’e tan. Perdua sala hot-hotu ha’u ata halo ohin ne’e; ha’u halo diak ruma karik, ha’u hasa’e ba Ita Boot, hodi husu deit Ita Boot nia grasa. Ha’u ata ba toba, Ita Boot hare didiak ha’u. Keta husik ha’u monu ba tentasaun ruma. Na’i Maromak, haraik Ita Boot nia tulun no Ita Boot nia bensa mai ha’u, ba ha’u nia parente sira no ba ema hot-hotu. Amen.
Maromak hit aan mai tulun ami.
Nain mai lalais sadia ami no salva ami.


GLORIA…
AMI AMAN iha lalehan tulun ema atu hahi ita naran, halo ita nia reinu to’o mai ami, haraik tulun ba ema atu halo tuir ita nia hakarak iha rai nudar iha lalehan.
OHIN NE’E, haraik aihan loron-loron nia mai ami haraik perdua mai ami sala nudar ami fo perdua ba ema halo aat mai ami, labele husik ami monu ba tentasaun maibe hasai ami husi buat aat hotu. AMEN

AVE MARIA. grasa barak liu iha ita boot, Maromak ho ita boot, ita boot diak liu feto hotu-hotu ita boot nia Oan Jesus diak liu.

SANTA MARIA Maromak Nia inan harohan ba Nain Maromk tamba ami ata nia sala oras ne no oras ne’ebe ami ata besik atu mate, AMEN.







ITA NAIN FETO NIA ROSARIO


MISTERIO GOZOSOS (Sei Reza iha segunda feira no Sabado)

Misterio . I.
Anjo Gabriel ba fo hatene Maria santissima katak nia atu sai Maromak Nia inan
Oh Maria , Inan sala laek.
Haraik tulun mai ami nebe husu Ita Boot nia tulun.
Oh Jesus doben haraik perdua ba ami salan.
Keta husik ami monu ba ahi infernu nian; lori klamar sira ba lalehan, liu-liu sira nebe ema haluha atu harohan ba
·         Nossa senhora do rosario
·         Maria rainha da paz,
·         Sagrado corasaun de jesus
·         Sagrada corasaun de maria
·         Sao jose sagrada familia
·         Maria auxiliadora

Misterio. II.

Maria santissima ba Visita nia feto maluk santa Isabel.
Misterio. III
Ita nain Jesus cristo moris iha bibiluhan ida, iha rai Belem
Misterio IV
Nain Feto Ba apresenta ita Nain Jesus iha uma kreda boot Jerusalem.
Misterio V
Nain Jesus lakon hori loron tolu ona, ita Nain Feto hetan fali Nia iha Jerusalem.


MISTERIO DOLOROSOS (Reza iha Terça feira no Sexta feira)
Misterio  I
Jesus neon sala halo orasaun iha to’os Oliveria nian.
Misterio II
Ema Judeu sira futu ita Nai Jesus Kristu, baku nia isin, halo mesak kanek
Misterio III
Ema tau aitarak ba Nain Jesus nia futar ulun.
Misterio IV
Jesus lori nia krus, hodi ba to’o iha foho Kalvario
Misterio V
Ita Nain Jesus hedi netik iha Krus, terus to’o mate tamba ita.
MISTERIO GLORIOSOS (Reza iha Quarta feira no Domingo)
Misterio  I
Jesus mate tia liu loron tolu Nia moris hias.
Misterio II
Nain Jesus sae rasik ba lalehan.
Misterio III
Espiritu santo tun husi lalehan mai tan Maria Santissima no Apostolo Sira.
Misterio IV
Nain Maromak hasae ita Nain Feto ba lalehan.
Misterio V
Nain Maromak haraik Gloria boot ba Maria Santissima iha lalehan.
MISTERIO LUMINOSOS (Reza iha Quinta Feira)
Misterio  I
Joao Baptista sarani Nain Jesus iha mota Jordaun.
Misterio II
Nain Jesus tuir festa kaben iha Kanan Galileia hodi halo milagre ba dala uluk.
Misterio III
Jesus haklaken Maromak ba nia Reinu.
Misterio IV
Nain Jesus Nakfilak aan Iha Foho Tabor
Misterio V
Nain Jesus han ba dala ikus ho Apstolu sira hodi harii Eukaristia.

Saturday, December 14, 2019

Ohin loron, mundu ne ' e edukasaun oras ne ' e sai controvérsia


KAPÍTULU I
 INTRODUSAUN
1.1  Antesedensia
Ohin loron, mundu ne ' e edukasaun oras ne ' e sai controvérsia ida ne ' ebé públika iha sosiedade pseudo no plurál. Problema ne ' e kleur prinsipál hosi edukadór hanesan kurríkulu ne ' ebé sempre muda hahú tinan 90. Iha mundu ne ʼ e ba kurríkulu ne ' e, edukasaun ne ' e buat ida importante tebes, tanba kurríkulu ne ' e hanesan pasu primeiru atu halo ho sistema aprendizado bele funsiona sistematikamente. Ministériu edukasaun no kultura (Kembudbud) ne ' e daudaun nu ' udar karik sensitividade mundu nian ba edukasaun ne ' e barak liu, mudansa iha lideransa ne ' e hanesan pasu dahuluk iha mudansa ba kurríkulu ne ' e.

1.2.   Formulasaun  Kestaun
Hahú husi formulasaun ba problema ne ' e iha leten, bele konklui katak:
1.      Saida mak ita ba kurríkulu ne ' e?

2.      Saida mak ita ba jestaun kurrikulár?
3.      Ne ' Ebé mak servisu no benefisiu ba kurríkulu ne ' e?









KAPÍTULU II
DISKUSAUN
2.1.  Jestaun Kurrikulár
 Kurríkulu ne ' e hanesan programa planejado sistematikamente, hatene ne ' e, hamutuk ho planu no akordu kona-ba objetivu ne ' e, konteúdu no material hanorin. Tan ne ʼ e, kurríkulu tenke komponente inter-relacionados atu alkansa objetivu edukasionál ne ' e.
1.      O jestaun Kurikulu
Tanba husi parte istóriku, liafuan kurríkulu (kurríkulu) ne ' e termu ida ne ' ebé mai husi grego. Iha ne ' e, liafuan ida ne ' e uza iha mundu esportes sira nian mak konsisti iha deskobre koredór ida-idak ne ' e tenke hala ʼ o dook. Iha Gresia antiga ne ' e, termu "kurríkulu" ne ' e uza hodi hatudu estájiu ne ' e ka ne ' ebé provoka atake percorridos percorridos korredór iha halai-taru ba revezamento hatene iha mundu ne ʼ e atlético. [1] Etimologicamente ne ' e, termu kurríkulu mai grego nian, ne ' e signifika, curir, ne ' e signifika koredór ' curere, ne ' ebé signifika "hala ' o atu sai parte ida ne ' e. Tan ne ʼ e, termu kurríkulu mai iha mundu esportes sira, liu-liu iha kampu ne ' e husi atletizmu iha tempu antigu romanos. Iha lia-fransés, liafuan kurríkulu mai liafuan courier, ne ' e signifika sai parte ida ne ' e (sai). Kurríkulu ida ne ' ebé signifika katak tenke dook percorrida koredór ida husi liña fila to ' o ba to ' o hodi hetan medalla ka prêmio. Kurríkulu ne ' e hanesan planu projetado atu hahú prosesu ensinu no aprendizajen iha orientasaun no responsabilidade ba eskola. [2] UU La. 20 2003 kona-ba Sistema nasionál edukasaun nian, afirma katak kurríkulu ne ' e planu no akordu ida kona-ba objetivu ne ' e, konteúdu no materiál aprendizajen ne ' e, nune ' e mós ba uza métodu hanesan diretríz ba organizasaun atividade aprende atu atinji objetivu espesífiku ne ' e. Tan ne ʼ e, bele konklui katak jestaun kurrikulár ne ' e hanesan sistema jestaun kurrikulár kooperativu nian, ne ' ebé abranjente, sistêmico no sistemátiku, atu nune ' e hetan hodi hetan meta sira kurrikulár. Iha ninia implementasaun, jestaun ne ' ebé bazeia iha eskola (SBM) no kurríkulu iha nível unidade edukasionál (SBC). Tanba ne ' e ba autonomia fó ba instituisaun edukasaun nian iha jestaun kurikulu ho forma independente, priorizando sira-nia nesesidade no realizasaun. meta sira iha vizaun no misaun instituisaun ensinu la ' ós negligenciam polítika nasionál ne ' ebé mak estabelese ne ' e.
2.      Escopo Kurrikulár
Gerenciamento ba kurríkulu ne ' e mak parte integrante kurikulu iha nível unidade edukasionál (SBC) no Gerenciamento Bazeia Ba iha eskola Jestaun kurikulu tuir ninia kbit rasik inklui planejamento, organizasaun ne ' e, implementasaun no avaliasaun kona-ba kurríkulu ne ' e. Iha nível unidade edukasaun, atividade kurrikulár priorizam hala ' o no hadi ' a entre kurríkulu nasionál (standar kompeténsia/kompeténsia báziku) no nesesidade sira rejiaun nian no kondisaun eskola ne ' e, atu nune ' e kurríkulu ne ' e kurikulu integridade ho alunu sira no ambiente eskola ne ' e hamriik. [3]
3. Diretríz ba implementasaun kurríkulu ne ' e. Aleinde ne ' ebé mak planeia objetivu edukasaun nian no organiza materia aprendizajen ne ' e, governu sentral hasai diretríz jerál ne ' ebé sei tuir kompostu husi eskola sira atu dezenvolve planu operasionál iha eskola, diretríz hirak ne ' e inklui: estrutura programa, programa preparasaun acadêmica, diretríz ba preparasaun ba programa aprendizajen, diretríz ba preparasaun ensinu programa (planu), diretríz ba preparasaun ba unidade aulas, divizaun servisu ba profesór ne ' e, organizadór sira ba estudante sira iha sala de aulas.  [4]
4. Kurríkulu ba Konteúdu Lokál (KKL)  Kurríkulu ba konteúdu lokál ne ' e kurikulu organiza bazeia ba nesesidade kada rejiaun/rejiaun sira, materiál aprendizajen mak ajusta ba ambiente naturál, sosiál, kulturál no econômico no ba nesesidade sira dezenvolvimentu nian, área organizadu sira iha disiplina independente.
Objetivu sira husi konteúdu kurikulu lokál sira mak: a. Siraiha alunu sira ba ambiente rasik, ajuda prezerva kultura lokal, inklui artezanatu nian sira, ne ' ebé ho valór habilidades econômico iha sira-nia área. b. Fo kapasidade no habilidades sira ba hela iha komunidade no kontinua sira nia edukasaun nivel aas liu, no ida ne ' e bele ajuda nia no ninia inan-aman sira atu hatán ba sira-nia nesesidade loroloron nian. Depois, baze kurikulu ba konteúdu lokál ne ' e regulamenta iha PP No. 28 1990, parágrafu 3 iha artigu 14 no detalhadamente liu nebé temi ona iha desizaun ne ' e ministru edukasaun no kultura 060//U1993, kona-ba kurríkulu konteúdu lokál edukasaun bázika, iha nia alokasaun. [5] Lei repúblika indonézia No. 2 iha tinan 1989, kona-ba Sistema Nasionál edukasaun nian (SNE), afirma katak kurríkulu estruturadu atu atinje objetivu sira edukasaun nasionál ne ' e, iha faze kapasiadade iha konsiderasaun dezenvolvimentu estudante nian no tuir ambiente nian, nesesidade nasionál ba dezenvolvimentu ne ' e, dezenvolvimentu siénsia no teknolojia no turizmu, arte, tuir tipu unidade ida-idak, no nivel edukasaun. Depois, artigu 38 afirma katak implementasaun ba edukasaun iha unidade edukasionál ne ' e bazeia iha kurríkulu ida ne ' ebé bele aplika nacionalmente no kurikulu adaptadu ba situasaun ne ' e, nune ' e mós ba nesesidade no karakterístika ambientál unidade edukasionál ne ' e. [6] 5. Kurríkulu iha Nível Unidade edukasaun (SBC). Ida ne ' e KTSP kurríkulu operasionál prepara no implementa ona iha kada unidade edukasionál ne ' e. Objetivu mak konsisti iha KTSP, estrutura no konteúdu edukasionál nian iha nível unidade edukasaun, kalendáriu edukasionál no planu ba estudu. [7] 
Estrutura no konteúdu ba SBC iha nivel edukasaun importante teb-tebes no médiu ne ' ebé define iha NIA A ' AN inklui grupu na ' in lima ne ' ebé sujeita, hanesan tuir mai: Estrutura no konteúdu KTSP nian iha nivel edukasaun importante teb-tebes no médiu ne ' ebé define iha NIA A ' AN inklui grupu na ' in lima-ba asuntu ne ' e, hanesan tuir mai: 1), grupu relijiouzu no ho moral ba asuntu ne ' e. 2) grupu sujeita sidadania no personalidade. 3) grupu asuntu siénsia no teknolojia 4) grupu asuntu estéticos 5) grupu sujeita esportivos no fíziku, saúde nian. [9] 7. Dezenvolvimentu programa a. Dahikus bázika sira kona-ba programa estudu Planu estudu ne ' e hanesan planu aprendizado kona-ba asuntu ida ne ' e, konkorénsia bázika ne ' e, asuntu ne ' e, atividade aprendizado, hanesan indikador ne ' e, avaliasaun, alokasaun ba tempu no rekursu aprendizado. b. Prinsípiu dezenvolvimentu kurríkulu 1) Sientífiku Materiál ne ' ebé hotu-hotu iha planu estudu cientificamente ne ' e tenke iha justifikasaun. 2) Relavan Materiál ne ' ebé iha programa ne ' e oras ne ' e bazeia ba nivel dezenvolvimentu fíziku, intelektuál, sosiál, emosional no espirituál alunu sira nian. 3) Sistemátiku Komponente kurikulu sira ne ' ebé funsionalmente interconectados atu alkansa kompeténsia 4) Ne ' Ebé Konsistente Ne ' e konsistente entre kompeténsia bázika, hanesan indikador ne ' e, asuntu ne ' e, esperiénsia aprendizajen, rekursu aprendizajen no sistema avaliasaun ne ' e. 5) no Atuál contextual Esperiénsia kona-ba asuntu hotu-hotu, aprendizajen, rekursu aprendizajen no sistema avaliasaun ne ' e fó atensaun ba dezenvolvimentu siénsia, teknolojia no arte mutakir nian iha vida real no eventu ne ' ebé akontese. 6) Fleksivel Komponente hotu-hotu ba kurríkulu ne ' e bele tau ba diversidade estudante, edukadór, nune ' e hanesan dinámika ba mudansa ne ' ebé akontese iha eskola no nesesidade komunidade nian. 7) Ne ' Ebé Abranjente Komponente kurikulu ne ' e abranje área kompeténsia tomak (kognitiva, psikomotora, afetiva). [10]

KAPÍTULU III
ENSERRAMENRU
1.1.   Konlusaun
 Kurríkulu ne ' e hanesan programa planejado sistematikamente, hatene ne ' e, hamutuk ho planu no akordu kona-ba objetivu ne ' e, konteúdu no material hanorin. Tan ne ʼ e, kurríkulu tenke komponente inter-relacionados, nune ' e bele atinji objetivu edukasionál etimologicamente ne ' e, termu kurríkulu mai grego nian, ne ' e signifika, curir, ne ' e signifika koredór ' curere, ne ' ebé signifika "hala ' o atu sai parte ida ne ' e. Tan ne ʼ e, termu kurríkulu mai iha mundu esportes sira, liu-liu iha kampu ne ' e husi atletizmu iha tempu antigu romanos. UU La. 20 2003 kona-ba Sistema nasionál edukasaun nian, afirma katak kurríkulu ne ' e planu no akordu ida kona-ba objetivu ne ' e, konteúdu no materiál aprendizajen ne ' e, nune ' e mós ba uza métodu hanesan diretríz ba organizasaun atividade aprende atu atinji objetivu espesífiku ne ' e. Tan ne ʼ e, bele konklui katak jestaun kurrikulár ne ' e hanesan sistema jestaun kurrikulár kooperativu nian, ne ' ebé abranjente, sistêmico no sistemátiku, atu nune ' e hetan hodi hetan meta sira kurrikulár. Iha ninia implementasaun, jestaun ne ' ebé bazeia iha eskola (SBM) no kurríkulu iha nível unidade edukasionál (SBC).

1.2.   Sujestaun
Bainhira halo kurríkulu ne ' e, hein katak la iha influensia ba fatór polítiku ka interese polítiku sira, atu nune ' e, bainhira halo ne ' e, bele konsidera hanesan di ' ak liután.